Willem
de Zwijgerlaan 91
2224 ET Katwijk
www.bvkatwijk.nl
giro 9143310
LUCHTVERVUILING IN VOGELVLUCHT
0.0
INLEIDING
De
belangrijkste stoffen in de lucht die voor gezondheidsschade zor-gen zijn in
Nederland stikstofoxiden (NO2) en fijn stof (PM10. Deze gezondheidsschade kan
optreden door een korte periode met zeer slechte luchtkwaliteit, Smog, maar ook
door constante luchtveront-reiniging gedurende het hele jaar.
In Nederland
worden zowel voor Smog als voor de gemiddelde concen-traties van verontreinigde
stoffen op een groot aantal plaatsen overtreden. Waar overschrijding van Smog
niveaus vaak nog merkbaar is door bijvoorbeeld geïrriteerde slijmvliezen en
prikkelende ogen, merk je meestal niet direct dat de gemiddelde
luchtverontreiniging te hoog is. Maar juist deze continue blootstelling aan
verontrei-nigingen kan ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken.
In het
besluit Luchtkwaliteit van 2001 zijn de normen voor de luchtkwaliteit vastgesteld.
Vastgelegd in de vorm van grenswaarden, plandrempels en alarmdrempels. Indien
de grenswaarden niet worden overtreden voldoet de luchtkwaliteit aan de
wettelijke normen en zijn er geen maatregelen vereist. Bij overschrijding van
plandrempels moet er een plan worden opgesteld met maatregelen er beperking van
de luchtverontreiniging. Bij overschrijdingen van de alarmwaarden zijn er
voorgeschreven procedures die moeten worden gevolgd.
1.0
FIJN
STOF
Fijn stof is
een verzamelnaam van allerlei deeltjes verontreiniging die door de lucht
zweven. Voor een deel betreft het opwaaiende partikels van natuurlijke
oorsprong zoals zand van het strand, zout uit zee of stof van de bodem.
Belangrijker is het stof dat vrij komt bij verbrandingsprocessen, vooral bij
dieselmotoren in het (vracht) verkeer.
Aan
natuurlijk stof is niet veel te doen. Het is ook minder gevaarlijk. Maar de
gezondheidsschade van deeltjes uit het verkeer wordt steeds duidelijker. De
Nederlander vertoeft daar immers ongeveer de hele dag in.
Schattingen
vanonder meer het RIVM geven aan dat jaarlijks 5000 Nederlanders met een zwakke
gezondheid vervroegt overlijden door in ademen van fijn stof.
Sinds 1
januari 2005 zijn de grenswaarden voor
fijn stof aange-scherpt. Als jaargemiddelde norm geldt een grenswaarde van 40
micro-gram per kubieke meter. Die waarde mag het hele jaar niet worden
overschreden. Daarnaast geldt een 24 uursgemiddelde norm van 50 microgram die
maximaal 35 keer per jaar mag worden overschreden. De plandrempel wordt
overschreden bij een jaargemiddelde concentratie van 43 ug/m3 of meer.
Er zijn
Europese voorstellen om deze grenswaarden in 2010 verder aan te scherpen. De
normen kunnen dan rond de 25 microgram per kubieke meter uitkomen.
1.1
STIKSTOFDIOXIDE
Stikstofdioxide,
NO2, ontstaat in het algemeen door verbrandingspro-cessen.
Per 1 januari
2005 geldt een grenswaarde bij jaargemiddelde concen-tratie voor
stikstofdioxide van 40 microgram per kubieke meter. De grenswaarde blijft tot
2010 gelijk. De plandrempel voor de jaar-gemiddelde concentratie van NO2 ligt
in 2005 op 50 ug/m3, en die komt in 2010 uit op 40 ug/m3, ieder jaar een afname
van 2 ug/m3.
2.0 BELEID IN
KATWIJK
2.1 MILIEU
BELEIDS PLAN 2003-2006
Het MBP stelt
(blz. 29) dat de luchtkwaliteit wordt bepaald door de aanwezigheid van een
zestal stoffen. Daarvan kunnen de concentraties van stikstofdioxide (NO2),
koolmonoxide (CO), fijn stof (PM10) en benzeen (C6H6) significant worden
beïnvloed door lokale emissies en omstandigheden. (----) Er zijn
overschrijdingen van de normen voor luchtkwaliteit geconstateerd. Onderzoek zal
gedaan worden naar de oorzaken en de te nemen maatregelen om de concentraties
NO2 terug te dringen. (----) de luchtkwaliteit zal jaarlijks opnieuw worden
vastgesteld.
2.2
MILIEUMONITOR 2001-2003
Op blz. 53
van de Milieumonitor 2001-2003 van juli 2004 zijn tien regels gewijd aan de
luchtkwaliteit. Onder anderen wordt het vol-gende opgemerkt: "Er zijn
overschrijdingen van de normen voor lucht-kwaliteit geconstateerd. De locaties
betreffen de hoofdwegen Hoor-neslaan, Kon. Julianalaan, Molentuinweg,
Valkenburgseweg en de Zeeweg. Ter plaatse van de woonbebouwing wordt met
uitzondering van een woning naast de kruising N206/Zeeweg de norm niet
overschreden. Er zal onderzoek worden gedaan naar de oorzaken en de te nemen
maatregelen om de concentraties NO2 terug te dringen tot onder de grenswaarde
voor 2010. De luchtkwaliteit die jaarlijks moet worden vastgesteld, wordt in
2004 voor het eerst na het peiljaar 2001 gemeten."
2.3 RAPPORT
LUCHTKWALITEIT 2001
In het Rapport
Luchtkwaliteit 2001 van juli 2002 is te lezen dat de jaargemiddelde
concentraties van de wettelijke grenswaarde van NO2, 40 ug/m3, wordt
overschreden op de hoofdwegen Hoorneslaan, Kon. Ju-lianalaan, Molentuinweg,
Valkenburgseweg en Zeeweg. Op de kruising Zeeweg/N206 heeft de jaargemiddelde
concentratie van NO2 ook de plandrempel, 58 ug/m3, overschreden. Als oorzaak
van de overschrij-dingen is dat in alle gevallen het verkeer, in combinatie met
het achtergrondniveau.
Langs de
Zeeweg en op de kruisingen Kon. Julianalaan/Hoorneslaan en de kruising van de
Zeeweg/N206, heeft de jaargemiddelde concentratie van P10 de wettelijke
grenswaarde overschreden. En op de kruising Zeeweg/N206 wordt ook de
plandrempel overschreden.
Volgens het
rapport kan verbetering van de luchtkwaliteit de komende jaren op lokaal niveau
door toepassing van de milieuvariant uit het verkeerscirculatieplan. Ook zal
het realiseren van een derde ont-sluitingsweg naar Katwijk aan Zee tot
ontlasting van de knelsitua-ties leiden.
Commentaar
B&W
zullen ingevolge art. 25 van het Besluit luchtkwaliteit onder-zoek moeten doen
naar de oorzaken en de te nemen maatregelen om de concentraties NO2 terug te
dringen tot de grenswaarde voor 2010. Een bestrijdingplan voor PM10 is een taak
van de rijksoverheid. Het ont-slaat echter de gemeente volgens de BVKatwijk
niet van haar taak om ook aan de concentratie PM10 iets te doen. Dit conform de
mening van de Raad van State.
2.4 RAPPORT
LUCHTKWALITEIT 2003
Uit het
rapport blijkt dat de luchtkwaliteit ten opzichte van 2001 is verslechterd.
Het aantal
plaatsen in het dorp met een overschrijding van de jaargemiddelde grenswaarde
van de NO2 is gestegen. Naast de eerder genoemde straten en wegen zijn dat in
2003 ook de Tramstraat, Boslaan, N206-Tranendal en Ambachtsweg.
Bij het
viaduct van de Zeeweg wordt de plandrempel, 54 ug/m3, in 2003 net als in 2001
overschreden, 59 uq/m3. De overschrijdingen op de andere locaties zijn relatief
laag, toegestaan is dus als grens-waarde 40 ug/m3, de hoogste gemeten concentratie
is op de Valken-burgseweg, 47 ug/m3.
Het beeld in
2003 van PM10 is vooral verslechterd. Opvallend is ook dat er andere locaties
in beeld verschijnen. Waren er in 2001 overschrijdingen van de jaargemiddelde
grenswaarden langs de Zeeweg, kruisingen Hoorneslaan-Kon. Julianalaan en
Zeeweg-N206, waarbij dus bij die laatste kruising ook de plandrempel werd
overschreden. In 2003 werd de jaargemiddelde grenswaarde van 40 ug/m3
overschreden op de Molentuinweg, Tramstraat en Valkenburgseweg. De plandrempel,
43 ug/m3, werd weer overschreden bij het viaduct op de Zeeweg. In 2001 46
ug/m3, in 2003 50 ug/m3.
Het rapport
eindigt weer met de conclusie/aanbeveling dat het col-lege onderzoek gaat doen
naar de oorzaken en de te nemen maatregelen om de concentratie NO2 terug te
dringen tot onder de grenswaarde van 2010.
Het rapport
rept ook over toekomstverwachtingen. Daarin staan bron-maatregelen centraal.
Onder andere door de aanpak van het verkeer moet de luchtverontreiniging
verminderen. Het verkeerscirculatieplan wordt niet meer genoemd, er staat nu
dat er op lokaal niveau plannen bestaan voor verbetering van de
verkeerscirculatie. Genoemd wordt dan de aanleg van de volledige Westerbaan.
Hierdoor zouden de twee andere hoofdontsluitingen ontlast worden en daarmee de knelpunten
op het kruisingsvlak Zeeweg-N206 verminderen.
2.5 RAPPORT
LUCHTKWALITEIT 2004
Wat betreft
de jaargemiddelde concentratie van NO2 wordt op het punt N206/Zeeweg de
plandrempel weer overschreden, 56 ug/m3. Overschrijding van de grenswaarde in
dezelfde straten en wegen als voorgaande jaren.
Wat betreft
de jaargemiddelde concentratie van PM10. Uit de rappor-tage van 2004 blijkt dat
op geen enkele plaats in Katwijk bij de jaargemiddelde concentratie de
grenswaarde wordt overschreden. In 2003 werd de grenswaarde op een drietal
plaatsen, maar ook de plan-drempel bij het viaduct van de Zeeweg, overschreden.
Er wordt geen uitleg over gegeven in de rapportage.
Naast de
jaargemiddelden concentraties worden ook gemeten de 24 uurs gemiddelden
concentraties. Bij deze laatste mag per jaar maximaal 35 maal de plandrempel
overschreden worden. Gebeurt het vaker dat dient ook een plan van aanpak
gemaakt te worden. Dat is in 2004 wat be-treft PM10 het geval in de buurt van
de kruising N206/Zeeweg.
(toelichting,
om de notitie niet nog ingewikkelder te maken als hij al is hebben we tot dit
stukje alleen geschreven over de jaargemid-delden concentraties, er zijn dus
ook 24 uurs gemiddelden waarbij de grenswaarde of de plandrempel overschreden
wordt. In 2003 bv werd in de hele gemeente de plandrempel wat betreft de 24
uurs gemiddelde concentratie PM10 overschreden. In 2004 zou dat dus weer enkel
de kruising N206/Zeeweg zijn.)
3.0
TAAK
GEMEENTE
Conform art.
25 van het Besluit Luchtkwaliteit zal de gemeente on-derzoek moeten doen naar
de oorzaken maatregelen moeten nemen om de concentraties NO2 terug te dringen
tot onder de grenswaarde voor 2010. Een Plan van aanpak opstellen dus om de
plekken waar de plan-drempel wordt overschreden aan te pakken.
In zowel het
Rapport Luchtkwaliteit 2001 als in dat van 2003 wordt dat onderzoek
aangekondigd. In april 2005 stelt de BVKatwijk schrif-telijke vragen aan het
college over het feit dat er naar aanleiding van het Rapport
Het volledige
antwoord van het college: "In 2002 is aan de provincie gemeld dat deze
overschrijding mede wordt veroorzaakt door de pro-vinciale
(onderstreping van college,bvk) N206. Daarnaast blijkt uit de prognose
berekening dat in de toekomst geen overschrijding meer bestaat als gevolg van
rijksmaatregelen. Toen is in overleg met de provincie vastgesteld dat het
opstellen van een Plan van aanpak geen prioriteit had".
In de
Rapporten luchtkwaliteit stelt het college een en andermaal dat een
bestrijdingsplan voor PM10 vooral een taak van de rijks-overheid is. De
BVKatwijk is echter van mening dat een lokale over-heid hier ook wel degelijk
een taak heeft. In de Rapporten luchtkwa-liteit stelt het college nog dat de
oorzaak van de overschrijdingen van PM10 vooral moeten worden gezocht in de
achtergrondconcentratie en in mindere mate in het verkeer. In het concept
Milieubeleidsplan 2005, blz. 39, stelt het college echter dat fijn stof
significant kan wor-den beïnvloed door locale emissies en omstandigheden.
In
schriftelijke vragen legt de BVKfractie het college voor dat het een en het
ander inhoudelijk niet op elkaar aansluit. Het antwoord van het college:
"De luchtkwaliteit op enig meetpunt is te verdelen in twee aspecten.
Namelijk de achtergrondconcentratie en de locale bijdrage. De
achtergrondconcentratie wordt mede beïnvloed door meteo-omstandigheden. De
lokale bijdrage is vooral het verkeer in Katwijk. In het plan van aanpak zal
aan maatregelen in relatie met deze lokale bijdrage aandacht worden
besteed."
Gelet op de
op dit moment in Nederland gaande zijnde discussie over fijn stof is dat
laatste een verstandig besluit van het college. Recente uitspraken van de Raad
van State leggen de verantwoordelijk-heid ook bij gemeenten als het gaat om
fijn stof. De gemeente zal de concentraties fijn stof moeten berekenen en meten
en men dient aan te geven wat de gevolgen van plannen zullen zijn op de concentraties
fijn stof. Men zal verder aan moeten geven wat men doet om de con-centraties
fijn stof tegen te gaan. Voldoet de gemeente hier niet aan dan kan de
uitvoering van bouwplannen, verkeersplannen, uitbrei-dingsplannen en dergelijke
veelal niet doorgaan.
In de
rapportage Luchtkwaliteit 2004 stelt het college dat zowel in Valkenburg,
Rijnsburg als Katwijk plandrempels worden overschreden. In elk van de drie
dorpen dient dan ook een Plan van aanpak gemaakt te worden. Het college stelt
voor ivm de fusie een gezamenlijk Plan van aanpak te maken
4.0
MAATREGELEN
Allereerst
dient opgemerkt worden dat het op 14 februari
De BVKatwijk
heeft nog geen activiteit waargenomen bij de gemeente in dit kader.
a)De
provinciale weg
Zoals
aangegeven is de provinciale weg een grote bron van vervui-ling, veroorzaker
van het overschrijden van de plandrempels van zowel NO2 als PM10. Maatregelen
zullen dan ook moeten worden getrof-fen. De provincie is echter beheerder van
de weg.
Wat betreft
de BVKatwijk moet de gemeente aandringen bij de provin-cie tot het treffen van
de volgende maatregelen:
De
provinciale weg tussen Noordwijk en de Tjalmaweg 2 baans maken ipv 4 baans nu.
Van de Zilk tot voorbij Noordwijk is de weg al twee-baans, en voorbij Katwijk
wordt die ook weer tweebaans. Dit in com-binatie met over het hele tracé
invoeren van een maximumsnelheid van
Toelichting:
het terugbrengen tot een tweebaansweg zal het verkeers-aanbod verspreiden en
dus minder verkeersaanbod op hetzelfde moment opleveren, daarnaast zullen naar
verwachting automobilisten indien mogelijk eerder kiezen om op een andere
plaats op de A44 of A4 te komen.
Het voor een
gedeelte van de weg de snelheid terugbrengen van
Een zeer
groot bijkomend voordeel van het twee baans maken is de sterke afname van de
geluidsoverlast. Ondanks het geluidsscherm heeft men in Rijnsoever
geluidsoverlast, veel sterker is dat nog het geval voor het Tranendal. In het
verleden waren er plannen om de provinciale weg met name ter plekke van het
Tranendal te overtun-nelen vanwege de geluidsoverlast.
Een ander
voordeel bij het tweebaans maken en het invoeren van een toegestane
maximumsnelheid is de toename van de verkeersveiligheid.
b) autovrij
en autoluw maken van straten en gebieden,
c) het weren
van dieselverkeer, het weren van vrachtverkeer. Maatregelen: vrachtwagens mogen
alleen in het centrum laden en lossen op bepaalde tijden, bepaalde typen vrachtwagens
weren op basis van criteria als lengte, gewicht, emissies en geluid en routes
voor vrachtwagens aanwijzen. Een betere maatregel is nog een verbod voor
vrachtwagens in bepaalde delen van Katwijk, bv het centrum van Katwijk Zee en
Rijn. In 't Heen kan een overslagplek gecreëerd worden waar goederen uit
vrachtwagens overgeladen kunnen worden in kleinede bestelauto's die de goederen
gaan afleveren,
d) verbod op
parkeren van vrachtwagens binnen de bebouwde kom en alleen toestaan op speciale
parkeerterreinen,
e)
gemeentelijke voertuigen met een dieselmotor uitrusten met een roetfilder. Naar
aanleiding van vragen van de BVKatwijk in augustus 2004 heeft het college laten
weten dat die voertuigen geen roetfilter hebben maar uiteraard wel voldoen aan
de wettelijke normen die gesteld is voor roetuitstoot,
f)
vermindering uitstoot open haarden en kachels, dat kan door het voorkomen van
plaatsing van open haarden en het opstellen van een Verordening voor het stoken
van open haarden en kachels,
g) niet bouwen
langs de provinciale weg en de Tjalmaweg,
h) korte
rittenbeleid, veel verder gaande maatregelen dienen genomen te worden om het
fietsverkeer te bevorderen en het autoverkeer terug te dringen dan in de
recente Fietsroutenota is vastgesteld.
BVKatwijk,
Juli 2005.